काठमाडौं । भगवान् विष्णुको तेस्रो अवतारका रूपमा मानिने वराह अवतारको सम्झनामा वराह जयन्ती मनाइन्छ। हिन्दु धार्मिक मान्यताअनुसार वराह जयन्तीका दिन भगवान् विष्णुले वराह अर्थात् बँदेलको रूप लिएर पृथ्वीको उद्धार गर्नुभएको थियो।
धार्मिक कथाअनुसार सत्ययुगमा हिरण्याक्ष नाम गरेका दैत्यको अत्याचार बढ्दै गएको थियो। हिरण्याक्षले पृथ्वीलाई समुद्रभित्र लगेर रसातलमा लुकाएपछि देवता तथा ऋषिमुनिहरू चिन्तित बनेका थिए।
त्यसपछि भगवान् विष्णुले वराहको रूप धारण गरी समुद्रमा प्रवेश गर्नुभएको र आफ्नो दाह्रामा पृथ्वीलाई उठाएर सुरक्षित स्थानमा ल्याउनुभएको धार्मिक विश्वास छ। पृथ्वीको उद्धारपछि वराह अवतार र हिरण्याक्षबीच युद्ध भएको र अन्ततः भगवान् विष्णुले हिरण्याक्षको वध गर्नुभएको कथा धार्मिक ग्रन्थहरूमा पाइन्छ।
वराह अवतारलाई भगवान् विष्णुको दशावतारमध्ये एक महत्वपूर्ण अवतारका रूपमा लिइन्छ। अन्याय र अत्याचार बढ्दा भगवान् विष्णुले विभिन्न अवतार लिएर संसारको रक्षा गर्नुभएको धार्मिक विश्वासअनुसार वराह अवतारलाई पनि अधर्ममाथि धर्मको विजयको प्रतीक मानिन्छ।
वराह जयन्तीका अवसरमा भक्तजनहरूले भगवान् वराहको पूजा–आराधना गर्ने, व्रत बस्ने तथा धार्मिक पाठ गर्ने चलन छ।
यस पर्वले पृथ्वी, प्रकृति र जीवजगत्को संरक्षणसँगै अन्यायविरुद्धको संघर्ष र सत्यको पक्षमा उभिनुपर्ने सन्देश दिने धार्मिक विश्वास छ।
