भारतको आसाम राज्यका दुर्गम नदी टापुमा स्वास्थ्य सेवा पुर्याउँदै आएका मोबाइल डुङ्गा क्लिनिक स्थानीय बासिन्दाका लागि उपचारको मुख्य आधार बनेका छन् । ब्रह्मपुत्र नदीका ‘चार’ भनिने अस्थायी टापु तथा बालुवाका थुप्रामा बस्ने हजारौँ मानिसलाई यी क्लिनिकले चिकित्सक, औषधि, खोप र आधारभूत प्रयोगशाला सेवा दिँदै आएका छन् ।
आसाममा दुई हजारभन्दा बढी यस्ता नदी टापु रहे पनि धेरै ठाउँमा स्वास्थ्य संस्था र स्वास्थ्यकर्मीको अभाव छ । बाढी र नदी कटानको जोखिममा रहेका बस्तीमा नियमित स्वास्थ्य सेवा पु¥याउन कठिन हुने भएकाले सन् २००५ मा सेन्टर फर नर्थ इस्ट स्टडीज एन्ड पोलिसी रिसर्चले ‘आखा’ अर्थात् ‘आशा’ नामको डुङ्गा क्लिनिक कार्यक्रम सुरु गरेको थियो । सरकारी निकाय र युनिसेफको सहयोगमा अहिले १५ वटा डुङ्गा सञ्चालनमा छन् र महिनामा करिब २० हजार मानिसले सेवा पाइरहेका छन् ।
नलबारीको बरबल्ला नदी टापुका बासिन्दा रेकीबुल अमिनले आफूहरू डुङ्गा क्लिनिकमै निर्भर रहेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार स्थानीय बासिन्दाले आवश्यक औषधि यहीँबाट पाउँछन् र महिलाले विशेष लाभ लिएका छन् ।
क्लिनिकले विशेषगरी मातृ तथा शिशु स्वास्थ्यमा ध्यान दिएको छ । गर्भवतीको प्रसवपूर्व परीक्षण, शिशुको नियमित खोप र आधारभूत उपचार सेवा दिइँदै आएको डुङ्गा क्लिनिकका चिकित्सा अधिकारी हबीबुल हकले बताउनुभयो ।
तीन करोडभन्दा बढी जनसङ्ख्या रहेको आसाममा प्रतिहजार जीवित जन्ममा २९ शिशुको मृत्यु हुने गरेको छ भने पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको मृत्युदर ३४ छ । राष्ट्रिय औसत क्रमशः २४ र २८ रहेको छ । त्यस्तै, प्रतिलाख जीवित जन्ममा आसामको मातृ मृत्युदर १२५ छ भने राष्ट्रिय औसत ८८ छ । गरिबी, निरक्षरता र दुर्गम भौगोलिक अवस्थाले स्वास्थ्य सेवामा पहुँच थप कठिन बनाएको छ ।
हकले बाढी र नदी कटानबाट प्रभावित दुर्गम ‘चार’ क्षेत्रका बासिन्दालाई स्वास्थ्य सेवा पुर्याउन पाउँदा खुसी लागेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार नियमित स्वास्थ्य संस्था पुग्न नसक्ने बस्तीका लागि डुङ्गा क्लिनिक महत्त्वपूर्ण स्वास्थ्य सेवाको माध्यम बनेका छन् ।
